วิทยาการสาธารณภัย By ดร.วัฒกานต์ ลาภสาร

https://youtube.com/shorts/Wj5jQI-k_WE?feature=share

 

รถบัสรับจ้างทัศนศึกษาของเทศบาลตำบล พร เจริญ จังหวัดบึงกาฬ พลิกคว่ำบนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 304 บริเวณศาลเจ้าพ่อปู่โทน พื้นที่ตำบลบุพราหมณ์ อำเภอนาดี จังหวัดปราจีนบุรี ทำให้มีผู้เสียชีวิต 19 ราย บาดเจ็บ 30 ราย

ผลการตรวจ สะภาพ ซากรถบัสรับจ้าง พบว่าระบบเบรกไม่ได้เสียหาย ไม่มีอุปกรณ์ ระ บบ เบรค ชำรุดเสียหาย เกียร์อยู่ในตำแหน่งเกียร์ว่าง ความเร็วรถจากข้อมูลจีพีเอส รถใช้ความเร็ว 82 กิโลเมตรต่อชั่วโมง  เจ้าของรถที่เดินทางมาพร้อมคณะทัศนศึกษา ชี้แจงว่ารถของตนเองขณะลงเขาไม่สามารถเข้าเกียร์ได้ หลังจากที่ ดึง คัน เกียร์มาที่เกียร์ว่างแล้ว

จากผลการตรวจสภาพรถ และคำชี้แจงของเจ้าของรถ วิเคราะห์เหตุการณ์ และสรุปสาเหตุการเกิดอุบัติเหตุ ได้ดังนี้

  • เหตุการณ์ก่อนเกิดอุบัติเหตุ ช่วงก่อนลงเขารถวิ่งมาด้วยความเร็วสูง โดยใช้เกียร์สูง ผู้ขับรถรับจ้างจะต้องใช้เบรคบ่อยๆ อย่างต่อเนื่อง เมื่อเข้าโค้งเนื่องจากไม่ชำนาญเส้นทาง ทำให้ความดันในหม้อลมลดต่ำลง อีกทั้งไม่มีการผ่อนคันเร่งให้คอมเพรสเซอร์ปั๊มลมขึ้นมาใหม่ให้มากพอ ส่งผลให้ระบบเบรคไม่มีประสิทธิภาพ
  • เมื่อรถลงเขาช่วงบริเวณหน้าสำนักสงฆ์ เขา ทราย มาได้ประมาณห้าร้อยเมตร รถจะเริ่มมีความเร็วสูงมาก ประกอบกับผู้ขับ เห็นว่าข้างหน้าเป็นโค้ง จึงจะเปลี่ยนเกียร์ให้ต่ำลง แต่รถขนาดใหญ่เมื่อลงทางลาดชันด้วยความเร็วสูง จะทำให้รอบเครื่องยนต์สูงขึ้นตามไปด้วย ถ้าจะเปลี่ยนเกียร์ในขณะลงเขาด้วยความเร็วสูงและรอบเครื่องยนต์สูงนั้น จะทำให้เปลี่ยนเกียร์ได้ยากมาก

วิธีขับรถขนาดใหญ่ที่ดีขณะลงเขา คือใช้เกียร์ต่ำ ใช้เครื่องยนต์ช่วยชะลอความเร็วรถตั้งแต่ต้น ไม่ควรเปลี่ยนเกียร์ขณะลงเขา และไม่ควรใช้เบรคหนักต่อเนื่อง

  • วิธีเปลี่ยนเกียร์ให้ได้ขณะลงเขาด้วยความเร็วสูงและรอบเครื่องยนต์สูงนั้น จะต้องใช้วิธีตรงข้ามกับการเปลี่ยนเกียร์ทั่วไป คือ การเปลี่ยนเกียร์ทั่วไปที่ทำกัน คือถอนคันเร่ง เหยียบคลัชต์แล้วเปลี่ยนเกียร์
  • แต่วิธีนั้นเมื่อเป็นรถขนาดใหญ่พุ่งลงเขาจะไม่สามารถเปลี่ยนเกียร์ได้เลย การที่จะเข้าเกียร์ใหม่ได้นั้นจะต้องเหยียบคลัชต์และกระแทกคันเร่งเครื่องให้รอบเครื่องยนต์สูงขึ้นอีก และเข้าเกียร์ จึงจะสามารถเข้าเกียร์ได้

จากพฤติกรรมการขับขี่รถที่มาเปลี่ยนเกียร์ช่วงลงเขาขณะรถมีความเร็วสูง และไม่รู้วิธีแก้ปัญหาการเข้าเกียร์ ประกอบกับเจอกับโค้งหักศอก ทำให้ผู้ขับรถรับจ้างตกใจ ไม่สามารถควบคุมรถได้ดี ทำให้รถหลุดโค้ง ตกข้างถนน โชคร้ายที่ส่วนบนของรถที่ผู้โดยสารนั่งชนเข้ากับหินภูเขาที่ตัดเป็นถนน

คำให้การที่ว่าตัดสินใจหักหลบนั้น ถ้ารถเสียหลักลงฝั่งขวา จึงจะเชื่อได้ว่าหักหลบ แต่รถเสียหลักลงฝั่งซ้ายจึงเชื่อไม่ได้ว่าคนขับควบคุมรถได้

ช่วงลงเขาทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 304 โค้งที่เป็นโค้งอันตราย จะเป็นโค้งขวาทั้งหมด

  • กรณีผู้ขับไม่มีความสามารถควบคุมรถ ส่วนใหญ่รถจะตกฝั่งซ้าย  หากผู้ขับพยายามควบคุมรถได้อย่างยากลำบากแต่ไม่รอด รถจะเสียหลักตกฝั่งขวา
  • และสมมติว่า คนขับประคองรถได้ผ่านโค้งมรณะโค้งแรกนี้ไป จะไปเจออีก สองโค้งมรณะ ซึ่งจะมีคนเสียชีวิตมากกว่านี้อีก  ถึงโค้งสุดท้ายอาจจะไม่มีใครรอดชีวิต