วิทยาการสาธารณภัย By ดร.วัฒกานต์ ลาภสาร

ความแตกต่างระหว่างการแจ้งเตือนภัยแผ่นดินไหวกับภัยประเภทอื่นๆ และความสำคัญของการแจ้งเตือนที่รวดเร็ว

✨ การแจ้งเตือนภัยแผ่นดินไหว: วินาทีที่มีค่าเท่ากับชีวิต ✨

การแจ้งเตือนภัยแผ่นดินไหวแตกต่างจากภัยพิบัติประเภทอื่นอย่างมาก เนื่องจาก ต้องเกิดขึ้นภายในเวลาเพียงไม่กี่วินาทีถึงหนึ่งนาที เพื่อให้ประชาชนมีโอกาสรับมือก่อนที่แรงสั่นสะเทือนจะมาถึง จุดนี้เป็นสิ่งที่ท้าทายและต้องอาศัยระบบที่มีประสิทธิภาพสูง

✔ คุณสมบัติของการแจ้งเตือนแผ่นดินไหวที่ดี:

  • ต้องเร็วที่สุด (แจ้งเตือนภายใน 10-60 วินาที หลังเกิดแผ่นดินไหว)
  • แจ้งเตือนล่วงหน้าก่อนแรงสั่นสะเทือนรุนแรงถึงพื้นที่
  • เชื่อมโยงกับเซ็นเซอร์ตรวจจับแผ่นดินไหวอัตโนมัติ
  • กระจายข้อมูลผ่านหลายช่องทางพร้อมกัน (SMS, แอปพลิเคชัน, หอกระจายข่าว, วิทยุ, ทีวี ฯลฯ)
  • แจ้งเตือนต่อเนื่องจนสถานการณ์กลับสู่ปกติ

⚠️ เปรียบเทียบการแจ้งเตือนภัยแผ่นดินไหวกับภัยพิบัติอื่นๆ

ประเภทภัยพิบัติ ระยะเวลาการแจ้งเตือนที่ต้องการ การเตรียมตัวของประชาชน ระบบแจ้งเตือนที่มีอยู่
แผ่นดินไหว วินาทีถึง 1 นาที หยุดกิจกรรม, ป้องกันตัวเอง ❌ (ไทยยังไม่มีระบบที่มีประสิทธิภาพ)
สึนามิ 10-30 นาที อพยพไปที่สูง ✅ หอเตือนภัยสึนามิ (มีระบบแต่ยังต้องปรับปรุง)
พายุไซโคลน/พายุโซนร้อน 12-24 ชั่วโมง เตรียมรับมือ, อพยพ ✅ กรมอุตุนิยมวิทยาแจ้งเตือนผ่านสื่อ
น้ำท่วมฉับพลัน 1-3 ชั่วโมง อพยพ, เคลื่อนย้ายสิ่งของ ✅ ระบบเตือนน้ำท่วมในบางพื้นที่
ฝนตกหนัก/ภัยแล้ง หลายวัน – หลายสัปดาห์ วางแผนการใช้ทรัพยากรน้ำ ✅ ระบบพยากรณ์อากาศ
ไฟป่า หลายชั่วโมง – หลายวัน เตรียมพร้อมอพยพ ✅ ระบบตรวจจับผ่านดาวเทียมและอากาศยาน

🌍 ทำไมการแจ้งเตือนแผ่นดินไหวต้องเร็วที่สุด?

  1. ไม่มีเวลาเตรียมตัว – แผ่นดินไหวเกิดขึ้นทันทีและส่งผลกระทบภายในไม่กี่วินาที
  2. ช่วยลดความสูญเสีย – การแจ้งเตือนล่วงหน้าสามารถช่วยให้ประชาชนหาที่กำบังได้ทัน ลดการบาดเจ็บและเสียชีวิต
  3. ป้องกันความเสียหายเพิ่มเติม – องค์กรสำคัญ เช่น โรงไฟฟ้า, โรงพยาบาล, รถไฟ สามารถหยุดระบบชั่วคราวเพื่อป้องกันภัยพิบัติซ้ำซ้อน

💡 แนวทางพัฒนาระบบแจ้งเตือนแผ่นดินไหวของไทย

1. บูรณาการข้อมูลให้เป็นหนึ่งเดียว

  • เชื่อมโยงสถานีตรวจวัดแผ่นดินไหวเข้ากับระบบแจ้งเตือนอัตโนมัติ
  • ส่งข้อมูลไปยังศูนย์กลางที่สามารถแจ้งเตือนได้ทันที

2. ใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย

  • ใช้แอปพลิเคชันมือถือที่สามารถแจ้งเตือนได้แบบเรียลไทม์
  • ใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูลแผ่นดินไหวและแจ้งเตือนภายในวินาที

3. กระจายอำนาจให้ท้องถิ่นแจ้งเตือนได้เอง

  • ให้จังหวัดและเทศบาลสามารถส่งสัญญาณแจ้งเตือนภัยแผ่นดินไหวได้โดยตรง ไม่ต้องรอส่วนกลาง

4. ติดตั้งหอเตือนภัยแผ่นดินไหวในพื้นที่เสี่ยง

  • หอเตือนภัยควรเชื่อมต่อกับเซ็นเซอร์อัตโนมัติ ไม่ใช่รอให้เจ้าหน้าที่มากดปุ่ม

🔗 สรุป: การแจ้งเตือนแผ่นดินไหวต้องมาก่อน ไม่ใช่หลังจากเกิดเหตุ

🔴 ภัยพิบัติประเภทอื่นยังมีเวลาเตรียมตัว แต่แผ่นดินไหวต้องแจ้งเตือนภายในวินาที
🔴 ระบบแจ้งเตือนแผ่นดินไหวในไทยยังไม่มีประสิทธิภาพ และต้องได้รับการพัฒนาอย่างเร่งด่วน
🔴 รัฐบาลต้องกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นสามารถแจ้งเตือนได้เอง เพื่อเพิ่มความรวดเร็วในการรับมือ

💡 ทุกวินาทีที่เสียไป อาจหมายถึงชีวิตที่สูญเสีย