สรุปวิเคราะห์ “ภาระสาธารณะและผลกระทบเชิงโครงสร้างของประชากรกลุ่มเปราะบางต่อเศรษฐกิจไทยปี 2569”

สรุปวิเคราะห์ “ภาระสาธารณะและผลกระทบเชิงโครงสร้างของประชากรกลุ่มเปราะบางต่อเศรษฐกิจไทยปี 2569”

1. นิยามประชากรกลุ่มภาระสาธารณะ (Target Demographic)

ในระบบเศรษฐกิจไทยปี 2569 ประชากรที่ต้องพึ่งพาสวัสดิการรัฐเป็นหลัก แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่:

• กลุ่มผู้มีรายได้น้อย (บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ): จำนวนประมาณ 13.4 – 14.5 ล้านคน ซึ่งเป็นกลุ่มที่เผชิญภาวะ “รายได้โตไม่ทันค่าครองชีพ”

• สังคมสูงวัยระดับสุดยอด (Super-Aged Society): ไทยมีผู้สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) กว่า 13-14 ล้านคน (ประมาณ 20% ของประชากร) โดยส่วนใหญ่ขาดเงินออมและต้องพึ่งพาเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ

• กลุ่มเปราะบางและผู้พิการ: ประชากรอีกกว่า 2.1 – 3 ล้านคน ที่ต้องการความช่วยเหลือเฉพาะด้านและสวัสดิการถ้วนหน้า

2. ภาระการคลังและผลกระทบต่อหนี้สาธารณะ (Fiscal Burden & Public Debt)

ข้อมูลปีงบประมาณ 2569 ชี้ให้เห็นว่าสัดส่วนงบประมาณด้านสวัสดิการกำลังกลายเป็น “รายจ่ายประจำที่ตัดลดไม่ได้” (Fixed Cost):

• งบสวัสดิการผู้สูงอายุ: พุ่งสูงถึง 3.65 แสนล้านบาท (เพิ่มขึ้นกว่า 50% ในรอบ 10 ปี) คิดเป็นเกือบ 10% ของงบประมาณรายจ่ายทั้งหมด

• รายจ่ายประจำด้านสวัสดิการโดยรวม: (เงินเดือนข้าราชการ + บัตรสวัสดิการ + สิทธิบัตรทอง + เบี้ยยังชีพ) สูงถึง 2.65 ล้านล้านบาท หรือคิดเป็น 70% ของงบประมาณรวม ทำให้เหลืองบลงทุนเพื่อพัฒนาประเทศเพียง 23%

• เพดานหนี้สาธารณะ: คาดการณ์ปี 2569 หนี้สาธารณะต่อ GDP จะขยับขึ้นไปแตะระดับ 67-70% ซึ่งเข้าใกล้กรอบวินัยการเงินการคลัง

3. ผลกระทบต่อ GDP และผลิตภาพของประเทศ (Impact on GDP & Productivity)

การที่มีประชากรจำนวนมากไม่สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ (GDP) ได้เพียงพอ ส่งผลกระทบเชิงลบดังนี้:

• Dependency Ratio (อัตราส่วนพึ่งพา): วัยแรงงาน 1 คนต้องแบกรับภาระดูแลเด็กและผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว ทำให้เงินออมในระบบลดลงและกำลังซื้อหดตัว

• Middle-Income Trap (กับดักรายได้ปานกลาง): ประชากรกลุ่มเปราะบางขาดโอกาสในการเพิ่มทักษะ (Upskilling) ทำให้ไทยติดอยู่ในวงจร “ผลิตภาพต่ำ” (Low Productivity) และไม่สามารถดึงดูดการลงทุนเทคโนโลยีสูงได้

• Consumption Slump: ฐานผู้บริโภคที่เล็กลงและหนี้ครัวเรือนที่สูง (กว่า 90% ของ GDP) ทำให้การบริโภคภายในประเทศซึ่งเป็นเครื่องยนต์หลักของเศรษฐกิจไทยดับลง

4. บทวิเคราะห์ “ความล้มเหลวเชิงนโยบาย” (Policy Failure Analysis)

• สวัสดิการแบบ “เยียวยา” ไม่ใช่ “สร้างโอกาส”: นโยบายรัฐส่วนใหญ่เน้นการแจกเงินสด (Cash Transfer) เพื่อพยุงชีพชั่วคราว แต่ไม่ได้แก้ปัญหาที่ต้นตอคือ “ทักษะแรงงาน” และ “การเข้าถึงทุน”

• การเมืองเรื่องของฟรี: นโยบายประชานิยมที่เน้นการหาเสียงเพิ่มภาระผูกพันทางการคลังระยะยาวโดยไม่มีแหล่งรายได้ใหม่ (New S-Curve) มารองรับ

• ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงทรัพยากร: ทุนใหญ่ข้ามชาติ (รวมถึงทุนจีนสีเทา) เข้ามาใช้ทรัพยากรและโครงสร้างพื้นฐานของรัฐ แต่กำไรกลับไม่หมุนเวียนสู่กลุ่มเปราะบางในระดับท้องถิ่น