เฉินจื้อเข้ามาฟอกเงินในไทย ในช่วงรัฐธรรมนูญปราบโกงกำลังแผลงฤทธิ์กำลังอาละวาดอย่างหนักในไทย

แต่เฉินจื้อลอยนวล เหตุผลที่ไม่มีกลไกจัดการขบวนการฟอกเงินเครือข่ายเฉินจื้อ
และอดีตนายกรัฐมนตรี อดีตรัฐมนตรี นักการเมือง ข้าราชการชั้นสูง พ่อค้านักธุรกิจ

เพราะรัฐธรรมนูญ 2560 ไม่ได้ถูกเขียนขึ้นมาเพื่อปราบการโกงที่ ‘ถูกต้องตามจารีต’

แต่เขียนมาเพื่อปราบการกระทำที่ ‘เป็นภัยต่อจารีต’ เท่านั้นครับ”

เฉินจื้อ (Chen Zhi) กับเครือข่ายทุนจีนสีเทาที่เชื่อมโยงกับฟอกเงินระดับข้ามชาติ เป็นตัวอย่างที่ “ตบหน้า” วาทกรรมรัฐธรรมนูญฉบับปราบโกงได้ชัดเจนที่สุด

หากถามว่า “เฉินจื้อเกี่ยวอะไรกับรัฐธรรมนูญ?” คำตอบไม่ได้อยู่ที่ตัวบุคคล

แต่อยู่ที่ “โครงสร้างอำนาจ” ที่รัฐธรรมนูญฉบับนี้ดีไซน์ไว้ ซึ่งเอื้อให้เกิด “แดนสนธยา” ที่กฎหมายเข้าไม่ถึง ดังนี้ครับ

1. การปราบโกงแบบ “เลือกปฏิบัติ” (Selective Justice)

รัฐธรรมนูญปี 2560 แยกกระบวนการปราบโกงออกเป็น 2 มาตรฐาน:

• ภัยต่อจารีต: หากนักการเมืองฝ่ายที่ท้าทายโครงสร้างอำนาจเดิมทำผิดแม้เพียงเล็กน้อย หรือถูกตีความเรื่อง “จริยธรรม” เพียงนิดเดียว รัฐธรรมนูญฉบับนี้จะทำงานอย่างรวดเร็วผ่านองค์กรอิสระเพื่อกำจัดออกไปทันที

• ถูกต้องตามจารีต: หากเป็นเครือข่ายทุนเทาที่เชื่อมโยงกับ “กลุ่มอำนาจเดิม” (ผ่านการบริจาค พรรคพวก หรือผลประโยชน์ทับซ้อน) กลไกตรวจสอบในรัฐธรรมนูญจะเกิดภาวะ “อัมพาต” ขึ้นมาทันที เพราะคนในองค์กรอิสระเหล่านั้นมีที่มาจากการคัดเลือกของกลุ่มอำนาจเดียวกัน

2. กลไกตรวจสอบที่ “ขาดความยึดโยงกับประชาชน”

ในรัฐธรรมนูญปี 2540 ประชาชนสามารถเข้าชื่อถอดถอนนักการเมืองหรือตรวจสอบองค์กรอิสระได้โดยตรง แต่ปี 2560 อำนาจนี้ถูกริบไป:

• องค์กรอิสระคือเกราะกำบัง: เมื่อเฉินจื้อหรือทุนสีเทาเข้ามาฟอกเงินผ่านการซื้ออสังหาริมทรัพย์ หรือทำธุรกิจบังหน้าโดยมีข้าราชการชั้นผู้ใหญ่หนุนหลัง กลไกอย่าง ป.ป.ช. หรือ สตง. ที่ควรจะแอคทีฟ กลับทำงานล่าช้าหรือ “มองไม่เห็น” เพราะต้นตอของอำนาจพวกเขาไม่ได้มาจากเสียงประชาชน แต่มาจากกลุ่มที่อาจจะได้รับประโยชน์จากทุนเหล่านั้น

3. เศรษฐศาสตร์การเมือง: ทุนเทาในระบบอุปถัมภ์

ในมุม เศรษฐศาสตร์การเมือง เฉินจื้อไม่ได้แค่เข้ามาทำธุรกิจ แต่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของ “ท่อน้ำเลี้ยง” ในระบบการเมืองไทย:

• ทุนสีเทาเหล่านี้รู้วิธีการเข้าหา “คนมีสี” หรือ “นักการเมือง” เพื่อซื้อความคุ้มครอง

• รัฐธรรมนูญ 2560 ที่ทำให้พรรคการเมืองอ่อนแอและต้องพึ่งพาทุนนอกระบบ (เพราะระบบพรรคการเมืองถูกทำลายโครงสร้างให้กลายเป็นพรรคเบี้ยหัวแตก) ยิ่งบีบให้นักการเมืองต้องแสวงหาทุนจากแหล่งที่ไม่โปร่งใสเพื่อความอยู่รอดทางการเมือง

4. วิพากษ์ในมุม “มานุษยวิทยา” และ “สิ่งแวดล้อมศึกษา”

• มานุษยวิทยา: กรณีเฉินจื้อสะท้อนภาพ “ชนชั้นพิเศษ” ในสังคมไทย รัฐธรรมนูญสร้างโครงสร้างที่ยอมรับ “คนรวยที่มีเส้นสาย” ให้มีศักดิ์ศรีและอำนาจเหนือกว่าพลเมืองธรรมดาที่เสียภาษีถูกต้องแต่ถูกจำกัดสิทธิ์

• สิ่งแวดล้อมศึกษา (Social Ecology): นี่คือมลพิษทางสังคม ทุนฟอกเงินเหล่านี้เข้าไปปั่นราคาอสังหาริมทรัพย์ ทำลายระบบเศรษฐกิจฐานราก และสร้างวัฒนธรรม “เงินซื้อได้ทุกอย่าง” ซึ่งทำลายสภาพแวดล้อมทางจริยธรรมของประเทศอย่างรุนแรง

สรุป

เฉินจื้อลอยนวลได้ ไม่ใช่เพราะเขาฉลาดกว่ากฎหมายไทย แต่เพราะรัฐธรรมนูญ 2560 ถูกออกแบบมาเพื่อ “คุ้มครองเครือข่ายอำนาจ” มากกว่า “คุ้มครองความถูกต้อง”

เมื่อคนโกงเหล่านั้นอยู่ในเครือข่ายที่ “ถูกต้องตามจารีต” หรือเป็นประโยชน์ต่อกลุ่มอำนาจ รัฐธรรมนูญฉบับนี้ก็เป็นเพียงแค่ “กระดาษฟอกขาว” ดีๆ นี่เอง