สรุปวิกฤตความปลอดภัยและโครงสร้างวิศวกรรม: กรณีศึกษา บมจ. อิตาเลียนไทย (ITD) ปี 2569

On By ดร.วัฒกานต์ ลาภสาร

สรุปวิกฤตความปลอดภัยและโครงสร้างวิศวกรรม: กรณีศึกษา บมจ. อิตาเลียนไทย (ITD) ปี 2569

1. ข้อมูลเหตุการณ์สำคัญ (Key Incidents)

  • 14 มกราคม 2569: เครน Launching Gantry พังถล่มในโครงการรถไฟความเร็วสูงไทย-จีน (สัญญา 3-4) อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก

  • 15 มกราคม 2569: เกิดเหตุเครนถล่มซ้ำซ้อนในโครงการก่อสร้างทางด่วนบนถนนพระราม 2 (ช่วงสะพานท่าจีน) ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 2 ราย

2. สาเหตุทางวิศวกรรมและเทคนิค (Technical Root Causes)

ความล้มเหลวเกิดขึ้นที่ส่วน Support Brackets (แป้นรองรับ) และ Launch Rail (รางเลื่อน) ซึ่งเป็นส่วนถ่ายน้ำหนักวิกฤต โดยมีความบกพร่องใน 3 มิติหลัก:

  • Mechanical Failure (น็อตยึดและแรงบิด): การติดตั้ง Anchor Bolts ที่หัวเสาตอหม้อขาดความแม่นยำ ไม่ได้ใช้เครื่องมือวัดแรงบิด (Torque) ตามมาตรฐานวิศวกรรมขั้นสูง แต่ใช้การคาดคะเนหน้างาน (Manual Estimation)

  • Structural Deformation (การบิดตัวของแป้น): การใช้แป้นรองรับที่เสื่อมสภาพหรือไม่ได้มาตรฐาน ทำให้โครงสร้างสูญเสียเสถียรภาพ (Instability) เมื่อรับน้ำหนักบรรทุก (Dead Load) และน้ำหนักเคลื่อนที่ (Live Load)

  • Operational Negligence (การฝืนปฏิบัติงาน): การไม่ใช้กล้องสำรวจ (Surveying) ตรวจสอบระนาบของรางเลื่อนก่อนการขยับเครน และการฝืนเดินหน้าโครงการแม้พบความลาดเอียงของอุปกรณ์

3. ปัจจัยแวดล้อมและเศรษฐศาสตร์การเมือง (Socio-Economic Factors)

  • Liquidity Crisis (วิกฤตสภาพคล่อง): ปัญหาการขาดกระแสเงินสดและข่าวการค้างค่าแรง ส่งผลโดยตรงต่อการลดงบประมาณซ่อมบำรุงเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) และการจัดหาอะไหล่ใหม่ตามรอบอายุการใช้งาน (Equipment Fatigue)

  • Brain Drain (การสูญเสียบุคลากร): การค้างจ่ายค่าตอบแทนนำไปสู่การลาออกของวิศวกรและช่างเทคนิคผู้เชี่ยวชาญ ทำให้การควบคุมหน้างานตกอยู่ในมือแรงงานที่ขาดประสบการณ์ในการตรวจสอบ “จุดตาย” (Critical Points)

  • Schedule Pressure (แรงกดดันด้านเวลา): โครงการที่มีผลงานใกล้เคียง 99% มักเผชิญแรงกดดันในการเร่งปิดงาน (Fast-tracking) นำไปสู่วัฒนธรรมการทำงานแบบ “ลัดขั้นตอน” (Short-cutting)

4. ช่องโหว่เชิงนโยบายและกฎหมาย (Policy & Legal Gaps)

  • Contractual Fragmentation: การซอยย่อยสัญญาก่อสร้าง (เช่น 14 สัญญาในโครงการไฮสปีด) สร้าง “รอยต่อความรับผิดชอบ” (Accountability Gaps) ระหว่างผู้รับเหมาและที่ปรึกษาคุมงาน

  • Consultancy Weakness: บริษัทที่ปรึกษาตกอยู่ในระบบอุปถัมภ์ (Patronage System) กลายเป็นเพียง “เสือกระดาษ” ที่ตรวจสอบเพียงเอกสาร (Paper Compliance) มากกว่าการระงับงานที่เสี่ยงอันตราย

  • Regulatory Leniency: กฎหมายจัดซื้อจัดจ้างขาดบทลงโทษเชิงรุนแรง เช่น การขึ้นบัญชีดำ (Blacklist) บริษัทที่ทำผิดมาตรฐานความปลอดภัยซ้ำซาก ทำให้ต้นทุนความผิดพลาดถูกกว่าต้นทุนการรักษามาตรฐาน