ราชการแห่งภาพถ่าย

จากกรณีผู้ว่าจวกนายอำเภอว่างานถนัดคือทำคอนเทนต์ นายอำเภอก็โต้คืนว่าคอนเทนต์นั้นเป็นเนื้องานของตน สะท้อนภาพราชการแห่งภาพถ่าย ท่านลองเปิดเว็บไซต์หน่วยงานราชการไทยสักแห่ง กระทรวง กรม จังหวัด อำเภอ โรงเรียน หน้าแรกคุณจะเจออะไร ภาพผู้บริหารตัดริบบิ้น ภาพประชุม ภาพลงพื้นที่ ภาพมอบสิ่งของ แล้วสิ่งที่ประชาชนต้องการจริงๆ ในเว็บไซต์นั้นอยู่ที่ไหน คำตอบคือซ่อนอยู่ในส่วนลึกของเว็บไซต์ แบบฟอร์มที่ต้องใช้ ขั้นตอนการขอรับบริการ ข้อมูลที่เปิดให้ตรวจสอบ หรือในวันที่น้ำท่วม แผนที่จุดอพยพ เบอร์ติดต่อหน่วยกู้ภัย ช่องทางขอเงินเยียวยา ส่วนใหญ่ต้องค้นนาน หรือค้นแล้วก็ไม่เจอ
ทำไมเป็นแบบนี้ เพราะในระบบราชการไทย หลักฐานว่า “ทำงานแล้ว” คือภาพถ่าย ผู้บังคับบัญชาดูภาพ การประเมินผลดูภาพ รายงานประจำปีก็เต็มไปด้วยภาพ และไม่ใช่แค่ระดับล่างอย่างนายอำเภอบ้านสร้าง นายกรัฐมนตรีประชุมวอร์รูมทุกเช้าต่อหน้ากล้อง นายอำเภอที่ถูกสั่งย้าย ก็ป้องกันตัวเองด้วยประโยคว่า
“ถ้าไม่ทำงานจริง ก็คงไม่มีภาพมาเผยแพร่ได้” ทุกระดับพูดภาษาเดียวกัน ภาพคือหลักฐาน ปัญหาคือ ภาพบอกได้ว่าใครไปไหน แต่ไม่ได้บอกว่าประชาชนได้อะไร ภาพมอบถุงยังชีพหนึ่งภาพ ไม่ได้บอกว่าอีกกี่ร้อยครอบครัวยังรออยู่ ภาพประชุมหนึ่งภาพ ไม่ได้บอกว่าคำสั่งไปถึงหน้างานหรือเปล่า เมื่อการวัดผลคือภาพ ข้าราชการก็จะเก่งเรื่องผลิตภาพ และเว็บไซต์ของรัฐ ก็กลายเป็นอัลบั้มรูปของผู้บริหาร แทนที่จะเป็นประตูบริการประชาชน รัฐที่ดี ไม่ได้วัดจากจำนวนภาพที่ถูกโพสต์ แต่วัดจากว่า ในวันที่ประชาชนเดือดร้อน เขาเปิดเว็บไซต์ของรัฐ แล้วได้คำตอบที่ต้องการภายในหนึ่งนาทีหรือไม่ถ้ายังไม่ได้ ภาพสวยแค่ไหน ก็ช่วยใครไม่ได้