สนทช. / ปภ. นี่ไม่ใช่แค่ “ปล่อยเกียร์ว่าง”

ปัญหาการบริหารจัดการอุทกภัยซ้ำซาก ระบบรายงานข่าวกรองน้ำประจำวันมีช่องทางส่งตรงถึงเลขานุการ กปภ.ช. อยู่แล้วตามระเบียบปฏิบัติที่มีอยู่จริง ปัญหาไม่ใช่ “ไม่มีข้อมูลส่งถึงกัน” แต่คือ มีข้อมูลส่งถึงกันแล้ว แต่ข้อมูลนั้นไม่เคยถูกแปลงเป็นสิ่งที่ใช้ตัดสินใจได้ รายงานสถานการณ์น้ำประจำวันทำหน้าที่เป็น พิธีกรรมของการปฏิบัติหน้าที่ (ceremonial compliance) คือมีการส่งรายงานจริง มีลายเซ็นรับทราบจริง ระเบียบถูกปฏิบัติตามครบทุกขั้นตอน แต่สิ่งที่ควรเกิดขึ้นจริง (การแปลงข้อมูลดิบให้เป็นคำเตือนเชิงพื้นที่-เวลาที่บังคับให้ต้องตัดสินใจ) ไม่เคยเกิดขึ้นเลย
รายงานจึงทำหน้าที่ “ล้างความรับผิดชอบ” มากกว่าจะ “แจ้งเตือนภัย” เพราะเมื่อความเสียหายเกิดขึ้น ทั้งสองฝ่ายต่างอ้างได้พร้อมกันว่าตนทำตามระเบียบแล้ว — ฝ่ายข้อมูลอ้างว่า “เราส่งรายงานแล้ว” ฝ่ายปฏิบัติการอ้างว่า “ยังไม่มีหนังสือเตือนระดับแดงส่งมา” ไม่มีใครผิดระเบียบสักคน แต่ไม่มีใครเตือนภัยจริงเลยเช่นกัน
การเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า “ปล่อยเกียร์ว่าง” จึงเบาเกินไป เพราะคำนี้บอกเป็นนัยว่ามีทางเลือกที่ถูกละเลยทั้งที่รู้ตัว แต่สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือระบบที่ถูกออกแบบมาให้ ไม่มีใครต้องรับผิดชอบต่อการไม่กระทำ ตราบใดที่แต่ละฝ่ายทำตามขั้นตอนธุรการของตนครบถ้วน